Reforma bankowa została ustanowiona 25 X 1948 r. dekretami o zasadach i trybie likwidacji
niektórych przedsiębiorstw bankowych, zasadach i trybie likwidacji 16 instytucji kredytu
długoterminowego oraz o reformie bankowej. Oznaczało to, że wszystkie instytucje kredytowe
istniejące 25 X ulegają likwidacji. Dotyczyło to wszystkich instytucji kredytowych w rozumieniu
rozporządzenia prezydenta RP z 1928 o prawie bankowym. Wyłączono z tego NBP, Bank Polski S.A.
i Bank Polska Kasa Opieki S.A. Instytucje kredytowe zaliczono do grup: te które nie miały racji bytu
w nowym systemie gospodarczym i te, które miały ulec jedynie reorganizacji i zmianie zakresu
działania (zmieniły one jednak swoje nazwy). W nowym systemie banki miały zostać
podporządkowane ministrowi skarbu i realizować zadania:
− w maksymalnym stopniu koncentrować zasoby pieniężne w celu centralnego nimi
dysponowania zgodnie z planami gospodarczymi i polityką rządu,
− pełnić rolę instytucji kontroli finansowej i jako takie sprawdzać celowość udzielanych kredytów
i kontrolować przez pieniądz materialne procesy produkcji i wymiany.
Banki miały działać opierając się na określonych zasadach systemu finansowego, jednolitych
przepisach prawnych, ścisłym podziale kompetencyjnym w nowym układzie organizacyjnym. Nowe
banki miały być odciążone od prowadzenia rachunków przedwojennych i okupacyjnych. Określono
sposób przeliczania starych zobowiązań (waluta przedwojenna i okupacyjna została zrównana ze
złotym obiegowym, a kwoty opiewające na waluty obce przeliczano na złote przedwojenne wg
oficjalnego kursu z VIII 1939 r.(5,3 zł za 1$). Zobowiązania wobec obywateli obcych mogły być
przeliczane wg kursu powyższego, bądź specjalnego, normowanego umową z danym państwem. W
wyniku reformy w 1948 r. decydującą rolę w nowym systemie miały pełnić banki państwowe
(podporządkowano im spółdzielczość kredytową): NBP, Bank Inwestycyjny, Bank Rolny, Bank
Komunalny, Bank Rzemiosła i Handlu, Powszechna Kasa Oszczędności oraz w postaci spółki
akcyjnej Bank Handlu Zagranicznego (do powołania którego ostatecznie nie doszło). Pozostałe
instytucje kredytowe przeszły w stan likwidacji, a ich majątek i zakres działania przejmowały banki
istniejące.