6 IX 44 ogłoszono dekret PKWN o reformie rolnej, która miała polegać na parcelacji całych
majątków ziemskich pow. 50 lub 100 ha – w zależności od regionu kraju. Przejęcie przez Państwowy
Fundusz Ziemi podlegały także wszystkie gospodarstwa rolne należące do Niemców lub
kolaborantów. Przejęte grunty rozdzielane były między chłopów małorolnych, średniorolnych,
drobnych dzierżawców i robotników rolnych za minimalną opłatą i stawały się własnością
indywidualną. Jako podstawę przyjęto 5 ha użytków średniej jakości dla średnio licznej rodziny. Byli
właściciele mogą uzyskać samodzielne gospodarstwa rolne poza obrębem wywłaszczonego majątku,
bądź skorzystać z zaopatrzenia w wysokości miesięcznego uposażenia urzędnika państwowego.
Parcelacja dość sprawnie przebiegała w Polsce centralnej, gdzie brak było jednak ziemi do
upełnorolnienia, natomiast w Wielkopolsce i na Pomorzu rolnicy nie chcieli przyjmować nadań. W
latach 1945-1949 w wyniku parcelacji i osadnictwa w ręce chłopskie przeszło ponad 6 mln ha ziemi,
z czego 4.4 mln ha na ziemiach poniemieckich. Reforma rolna przeprowadzona była odgórnie przez
resort rolnictwa PKWN, przy pomocy terenowych urzędów ziemskich. Miała ona zaskarbić poparcie
dla nowej władzy (ale nie udało się, bo: świadczenia rzeczowe, rekwizycje, rozboje, gwałty i
kradzieże). W wyniku reformy dokonał się proces ześredniaczenia wsi (wzrósł udział gospodarstw
średnich kosztem gospodarstw małorolnych (do 5 ha) i powyżej 20 ha).